Parution : Mobilità e differenziazione sociale nell'area ellenica sotto dominazione veneziana (secoli XIII-XVIII), éd. Kostas E. Lambrinos, Charalambos Gasparis, Anastasia Papadia-Lala, Venezia, Istituto Ellenico di Studi Bizantini e Postbizantini, 2025

Ο τόμος συγκεντρώνει τα Πρακτικά του ομώνυμου Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε στην έδρα του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών στη Βενετία από τις 22 έως τις 24 Νοεμβρίου 2022. Περιλαμβάνει δεκατέσσερα δοκίμια, γραμμένα στα ιταλικά, ελληνικά και αγγλικά, βασισμένα στις ανακοινώσεις που έγιναν κατά τη διάρκεια του συνεδρίου. Τις τελευταίες δεκαετίες, η ιστορία του ελληνικού χώρου κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας (1204-1797) έχει εδραιωθεί ως αυτόνομο πεδίο έρευνας, από το οποίο έχει προκύψει μια τεράστια διεθνής βιβλιογραφική παραγωγή, βασισμένη στον πλούτο των αρχειακών πηγών και σε καινοτόμες ιστοριογραφικές προσεγγίσεις. Στο πλαίσιο αυτό, βασικός στόχος του συνεδρίου ήταν η διερεύνηση αυτής της πολύπλευρης ιστορίας από νέες οπτικές γωνίες εστιασμένες στις σύνθετες έννοιες της κινητικότητας και της κοινωνικής διαφοροποίησης.

Τα δεκατέσσερα δοκίμια που συγκεντρώθηκαν στον τόμο καλύπτουν ένα ευρύ χρονολογικό φάσμα της ιστορίας του βενετικού κράτους και αφορούν σε συγκεκριμένες περιοχές του βενετοκρατούμενου ελληνικού χώρου – Κρήτη, Κύθηρα, Ναύπλιο – Άργος, Ιόνια νησιά (Κέρκυρα, Ζάκυνθος), Κύπρος – από τον δέκατο τρίτο έως τον δέκατο όγδοο αιώνα. Σε αυτά, αναλύεται η κοινωνική κινητικότητα στις ελληνοβενετικές περιοχές σε σχέση με το σύστημα κοινωνικής οργάνωσης που διαμορφώθηκε στο παράδειγμα της Βενετίας: αρχικά με τους επιφανείς, αλλά όχι θεσμοθετημένους, κοινωνικούς φορείς των πρώτων αιώνων, όπως οι φεουδάρχες της Κρήτης και οι αστικές και αγροτικές ελίτ άλλων περιοχών, αργότερα με τις θεσμικά αναγνωρισμένες ανώτερες τάξεις, (τους ευγενείς ή τους πολίτες, μέλη των δημοτικών συμβουλίων) και τις αποκλεισμένες από τα συμβούλια κοινωνικές ομάδες, όπως η μεσαία τάξη των πολιτών ή οι εβραϊκές κοινότητες. Αναδεικνύονται επίσης οι παράγοντες (πολιτικοί, κοινωνικοί και οικονομικοί) που, όπως συνέβη και στη Βενετία, ευνόησαν την ανοδική ή καθοδική κινητικότητα από τη μία κοινωνική τάξη στην άλλη, καθώς και τις διαφοροποιήσεις εντός των επιμέρους κοινωνικών ομάδων. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται σε στοιχεία όπως ο πόλεμος, ο πλουτισμός μέσω εμπορικών και άλλων δραστηριοτήτων και οι στρατηγικές γάμου, τόσο σε ατομικό όσο και σε οικογενειακό επίπεδο. Σε αυτό το πλαίσιο, η κοινωνική κινητικότητα διαμορφώνεται ως μια διαρκής και μακροχρόνια ιστορική πραγματικότητα, η οποία επηρεάζει βαθιά το κοινωνικό σύστημα, χωρίς ωστόσο να ακυρώνει τον προοδευτικά κλειστό χαρακτήρα του και την πολιτικοκοινωνική κυριαρχία των θεσμοθετημένων κυρίαρχων τάξεων.

Programma del Convegno
Vasileios Koukousas, Saluto
Comitato organizzatore-scientifico
Nota Preliminare
Kostas E. Lambrinos, Considerazioni introduttive – Gerarchizzazione e canali di mobilità sociale nel territorio greco-veneziano: il caso di Creta nel Cinquecento e Seicento
Anastasia Papadia-Lala, Guerra e mobilità sociale nel mondo greco-veneziano (secoli XIII-XVIII)
Charalambos Gasparis, I confini aperti della classe feudale cretese: l’ascesa e la caduta dei feudatari (XIII-XIV secoli)
Luciano Pezzolo, La mobilità sociale a Venezia e nella Terraferma in età moderna: alcune osservazioni
Marina Koumanoudi, Paths of Ascent: Social Mobility, Identity, and Law in the Late Medieval Aegean. A Case Study from Venetian Kythera (14th-15th Centuries)
Angeliki Tzavara, Tra rivendicazioni di privilegi e tentativi di partecipazione al potere locale: il notabilato della Nauplia veneziana, 1445-1456
Angel Nicolaou-Konnari, Interethnic and Intersocial Marriage in Frankish (1192-1474/89) and Venetian Cyprus (1474/89-1570/71): the Case of the Nores Family
Ν. Ε. Καραπιδάκης, Το Συμβούλιο της Κέρκυρας κατά τον 15ο αιώνα. Συσχετισμοί δυνάμεων, τάσεις, προσωπογραφικά στοιχεία
Γεράσιμος Δ. Παγκράτης, Οικονομία της υπαίθρου, κοινωνική διαφοροποίηση και κοινωνική κινητικότητα στη Νότια Κέρκυρα στο πρώτο μισό του 16ου αιώνα
Benjamin Arbel, Lo status degli ebrei di Corfu durante la dominazione veneziana: mito e realtà
Marianna Kolyvà, Attività e mobilità economica e sociale di una famiglia di mercanti ed armatori: i Samariari tra Venezia e Zante (Zakynthos) nel Cinquecento
Panajota Tzivara, La «ribellione dei nobili»: gentiluomini ricchi e poveri a Zante nel XVIII secolo
Katerina Konstantinidou, Forma e realtà: mobilità sociale nelle Isole Ionie durante il Settecento
Dorit Raines, Venezia e le sue colonie tra differenziazione socio-giuridica e mobilità sociale

Istituto Ellenico Di Studi Bizantini e Postbizantini di Venezia

Έτος: 2025, 425 σ.

ISBN-13: 9789607743770